Nr 157/2006 - Wspomnienia

SPIS TREŚCI | WSTĘP | TEMAT MIESIĄCA | AKTUALNOŚCI | Z SENATU | PUBLICYSTYKA | KRÓTKO | KONFERENCJE | RELACJE | Z PRAC SKN | Z WYDZIAŁÓW | RECENZJE | WSPOMNIENIA

Początek

 MIESIĘCZNIK NR 157 GRUDZIEŃ 2006 
WSPOMNIENIA
WSPOMNIENIA

W 25. rocznicę śmierci Profesora Zenona Wachnika

Wybitny uczony, oddany młodzieży

Profesor Zenon Wachnik, lekarz weterynarii, absolwent wrocławskiej Akademii Rolniczej i jej prorektor w latach 1966–1974, specjalista chorób zakaźnych, wybitny uczony i oddany młodzieży nauczyciel akademicki. W grudniu minie 25 lat od Jego śmierci. W pamięci i sercach swoich uczniów, współpracowników, służby weterynaryjnej i przyjaciół pozostanie jako wybitny specjalista z zakresu chorób zakaźnych zwierząt oraz z zakresu patologii drobiu, naukowiec i praktyk w jednej osobie, Człowiek skromny o wielkiej prawości charakteru, autentyczny przyjaciel młodzieży akademickiej i gorący patriota polskiej wsi.

Zenon WACHNIK urodził się 6 grudnia 1921 roku we wsi Zamość, obecnie woj. łódzkie. Dyplom lekarza weterynarii uzyskał w 1952 roku na Wydziale Weterynaryjnym Wyższej Szkoły Rolniczej we Wrocławiu. Po studiach podjął pracę w Katedrze Epizootiologii WSR we Wrocławiu. Tu przeszedł wszystkie szczeble kariery akademickiej od stopnia doktora nauk weterynaryjnych (1959), doktora habilitowanego (1964), profesora nadzwyczajnego (1972) aż do uzyskania tytułu profesora zwyczajnego (1979).

Jego działalność naukowo-badawcza była wielokierunkowa. Profesor Wachnik dużo uwagi poświęcał problemom chorób zakaźnych zwierząt, w tym listeriozy, leptospirozy, gruźlicy i wścieklizny, a także ocenie sanitarnej rolniczego wykorzystania ścieków miejskich, ekologicznym uwarunkowaniom występowania białaczek u bydła na Dolnym Śląsku oraz patologii drobiu. W pracach z zakresu gruźlicy wykazał, że badania alergometryczne według Groera stosowane u ludzi w rozpoznawaniu gruźlicy, u zwierząt są mało przydatne. W oparciu o bogaty materiał doświadczalny opracował kryteria rozpoznawania gruźlicy u świń, koni i kur przy użyciu tuberkulinizacji i odczynu hemaglutynacji biernej. Ponadto, udowodnił, że występowanie tuberkulinowych odczynów nieswoistych u zwierząt pochodzących z terenów nawadnianych ściekami miejskimi należy wiązać z masowym występowaniem prątków atypowych w ściekach. Wymiernym efektem pracy poświęconej tym zagadnieniom było współautorstwo monografii pt.: „Gruźlica zwierząt” pod redakcją Tadeusza Sobiecha. Za badania nad gruźlicą oraz udział w zwalczaniu tej choroby w kraju otrzymał w 1976 roku nagrodę Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki (zespołowa stopnia pierwszego) oraz nagrodę Ministra Rolnictwa.

Profesor Wachnik był współautorem pierwszych w kraju opracowań dotyczących enzootii listeriozy u owiec, świń i kur. Pod Jego kierunkiem prowadzono kompleksowe badania z zakresu diagnostyki listeriozy i czynnego uodparniania zwierząt przeciwko tej chorobie. Miały one charakter interdyscyplinarny i były prowadzone we współpracy ze służbą zdrowia.

Zainteresowania naukowe Profesora Wachnika od początku związane były z leptospirozą. Po raz pierwszy opisał w kraju leptospirozę świń oraz nietypowy przebieg leptospirozy u psa. Opracował wrażliwość leptospir na antybiotyki, jak również określił wpływ nawadniania pastwisk ściekami miejskimi na występowanie leptospirozy u zwierząt gospodarskich. Przez ostatnie kilka lat swojej pracy naukowej prowadził badania nad występowaniem wścieklizny u zwierząt na terenie Dolnego Śląska. Bogate obserwacje wykorzystał do obszernej monografii pt.: „Wścieklizna”, której redakcję ukończył na krótko przed śmiercią.

Profesor Wachnik konsekwentnie dążył do wypełnienia misji społecznej swego zawodu. Zorganizował w 1974 roku Dolnośląski Zespół do Spraw Zoonoz. W jego ramach koordynował pracą weterynaryjnych i medycznych laboratoriów diagnostycznych. Trwałym dorobkiem zespołu, którego pracą kierował do ostatniej chwili, było zorganizowanie trzech ogólnopolskich sesji naukowych poświęconych leptospirozie ludzi i zwierząt (1978, wspólnie z prof. Janem Zwierzchowskim), listeriozie ludzi i zwierząt (1979) oraz brucelozie ludzi i zwierząt (1980).

Dorobek naukowy Profesora liczy ponad 200 prac, z czego znaczną część stanowią opracowania dotyczące patologii drobiu. Profesor Zenon Wachnik powołany w 1966 roku na kierownika Zakładu Chorób Drobiu zorganizował od podstaw bazę dydaktyczną i warsztat badawczy. Był współautorem opisania nowych jednostek chorobowych u drobiu. Podejmował też szerokie badania nad stanami zaburzeń pośredniej przemiany materii u ptaków oraz zwalczaniem chorób bakteryjnych i kokcydioz u drobiu w chowie przemysłowym.

Profesor Wachnik jest autorem podręcznika akademickiego „Choroby drobiu”, który doczekał się trzech wydań, podręcznika „Zarys chorób zakaźnych zwierząt” oraz współautorem podręczników „Higiena i profilaktyka w produkcji zwierzęcej. Zarys fizjopatologii ogólnej i szczegółowej” i „Przemysłowy chów bydła, trzody chlewnej i drobiu”. Opracował wiele skryptów i materiałów do ćwiczeń zarówno z zakresu chorób zakaźnych zwierząt, jak też chorób drobiu.

Prowadził ponadto intensywne szkolenia terenowej służby weterynaryjnej. Zainicjował organizowane co trzy lata sympozja drobiarskie, a co roku konferencje, których tradycja przetrwała do dziś. Dało to początek współpracy z ośrodkami naukowymi krajowymi i zagranicznymi, a także z lekarzami weterynarii opiekującymi się powstającymi wielkotowarowymi fermami drobiu oraz z szeroko rozumianym sektorem produkcji drobiarskiej. Profesor Wachnik był inicjatorem powołania przy uczelni Podyplomowego Studium Technologii Chowu, Profilaktyki i Zwalczania Chorób w Wielkotowarowym Drobiarstwie, którego kontynuatorem są obecnie podyplomowe studia specjalizacyjne dla lekarzy weterynarii.

Profesor Zenon Wachnik był promotorem 16 prac doktorskich i opiekunem pięciu rozpraw habilitacyjnych. Był członkiem Komitetu Nauk Weterynaryjnych PAN i Komitetu Nauk Rolniczych Oddziału Wrocławskiego PAN, członkiem Rady Techniczno-Ekonomicznej Centralnego Zarządu Państwowych Przedsiębiorstw Gospodarki Rolnej, członkiem Rady Naukowo-Technicznej i przewodniczącym Zespołu do Spraw Profilaktyki Weterynaryjnej COBRD w Poznaniu. Uczestniczył w pracach PTNW, Polskiego Towarzystwa Mikrobiologów oraz Polskiego Oddziału Światowego Stowarzyszenia Wiedzy Drobiarskiej. Przez wiele lat był dyrektorem Instytutu Chorób Zakaźnych i Inwazyjnych oraz kierownikiem Kliniki Chorób Zakaźnych na wrocławskiej AR.

Profesor Wachnik angażował się w życie uczelni, środowiska wrocławskiego i służby weterynaryjnej. Jeszcze przed studiami działał w ZMW „Wici”. Był przewodniczącym RZ ZNP, członkiem Sekcji Nauki przy Zarządzie Głównym ZNP, przewodniczącym komisji do spraw specjalizacji zawodowej przy Zarządzie Głównym Zrzeszenia Lekarzy i Techników Weterynarii, a także członkiem Zarządu Głównego. Profesor Zenon Wachnik wniósł ogromny wkład w unowocześnianie dydaktyki oraz rozwój studenckiego ruchu naukowego. Przez dwie kadencje był prorektorem (1966–1974), był też wiceprzewodniczącym Zespołu Szkolno-Dydaktycznego przy Ministerstwie Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki. Rozumiał problemy młodzieży i był jej życzliwy. Umiał zaszczepić studentom szacunek dla rzetelnej pracy i zawodu weterynaryjnego. Z ogromną życzliwością śledził losy studentów pochodzących z rodzinnej ziemi. We współpracy z nimi stworzył nieformalne Koło Miłośników Ziemi Piotrkowskiej.

Profesor Wachnik miał też szerokie zainteresowania pozazawodowe. Łomżyński Tygodnik Społeczny „Kontakty”, gdzie na krótko przed śmiercią opublikował trzy szkice z cyklu „Po sąsiedzku z Reymontem”, określił Go jako humanistę z zamiłowania.

Był odznaczony: Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi, medalem „Za zasługi dla Akademii Rolniczej we Wrocławiu”, Odznaką za Wzorową Pracę w Służbie Weterynaryjnej, Odznaką Budowniczego miasta Wrocławia, Odznaką Honorową „Za zasługi dla województwa zielonogórskiego”, Złotą Odznaką ZNP, Złotą Odznaką Honorową Zrzeszenia Lekarzy i Techników Weterynarii. Został wyróżniony licznymi nagrodami Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki oraz Rektora Akademii Rolniczej we Wrocławiu.

Profesor Zenon Wachnik zmarł 19 grudnia 1981 roku. W mroźne grudniowe popołudnie, w pierwszym tygodniu stanu wojennego, żegnany przez rodzinę, współpracowników, grono przyjaciół oraz przedstawicieli Zrzeszenia Lekarzy i Techników Weterynarii spoczął w swojej ziemi rodzinnej na cmentarzu w Czarnocinie, koło Piotrkowa Trybunalskiego.

Alina Wieliczko i Michał Mazurkiewicz

 

 Ostatnie zmiany wykonał  

W górę

Powrót