Nr 109/2002 - Relacje

SPIS TREŚCI | WSTĘP | TEMAT MIESIĄCA | KRÓTKO | Z SENATU | RELACJE | AKTUALNOŚCI | PODSUMOWANIA | PUBLICYSTYKA | SPORT | Z WYDZIAŁÓW | RECENZJE | Z ŻAŁOBNEJ KARTY

Początek

 MIESIĘCZNIK NR 109 LIPIEC 2002 
RELACJE
RELACJE

Wydział Nauk o Żywności skończył 25 lat
Wkroczyliśmy w XXI wiek
Przeskakiwanie płotów
Problemy gospodarki górskiej w Sudetach
Majówka na Ukrainie
Najnowocześniejszy w Polsce


Przed 25 laty utworzony został Wydział Technologii Żywności, obecnie Nauk o Żywności, najmłodszy z wydziałów Akademii Rolniczej we Wrocławiu. Wydarzenie to dzisiaj uroczyście wspominamy – powiedziała dziekan prof. Józefa Chrzanowska podczas inauguracji w dniu 5 czerwca czterodniowych uroczystości jubileuszowych, na które licznie przybyłych gości zaprosiły do Auli Leopoldyńskiej władze uczelni. Jubileusz wydziału stał się świętem całej społeczności akademickiej za sprawą wybitnej uczonej – emerytowanej profesor Politechniki Łódzkiej Heleny Oberman, której Senat nadał tytuł doktora honoris causa. Doktorat honorowy, obok przekazania insygniów dziekańskich i sztandaru wydziału oraz wyróżnienia najbardziej zasłużonych medalami, był centralnym punktem jubileuszowej uroczystości. 25-lecie uczczono również dwudniową międzynarodową konferencją naukową, poświęconą tradycji i przyszłości wykorzystania drożdży w przetwórstwie żywności oraz zjazdem absolwentów.

Wydział Nauk o Żywności skończył 25 lat

Podczas uroczystości śpiewał i oprawę muzyczną nadawał chór kameralny Politechniki Wrocławskiej Consonanza, mimo to w Auli Leopoldyńskiej tego dnia nie było kameralnie. Sala pełna była ludzi, przybyli bowiem licznie

goście z kraju i z zagranicy

ze środowisk naukowych, przedstawiciele władz samorządowych oraz firm i całych branż współpracujących z Wydziałem Nauk o Żywności, a także pracownicy wrocławskiej Akademii Rolniczej. Rektor prof. Tadeusz Szulc, otwierając uroczystość, powitał gości, zaczynając od przewodniczącego sejmiku województwa dolnośląskiego Jarosława Kurzawy i wicemarszałka Janusza Pezdy, następnie wymienił rektorów, rektorów-elektów i prorektorów, dziekanów bratnich wydziałów z Politechniki Łódzkiej, SGGW w Warszawie, Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, AR w Poznaniu, Szczecinie i Lublinie oraz AE we Wrocławiu, profesorów z Uniwersytetu i Politechniki Wrocławskiej, Politechniki Łódzkiej, Uniwersytetu w Olsztynie, Akademii Medycznej we Wrocławiu, gości zagranicznych – profesorów z uniwersytetów w Lublianie, Kopenhadze, Bolonii, Potency i Edynburgu. Listę witanych gości zamykali przedstawiciele gospodarki – dyrektorzy i prezesi firm, spółdzielni i stowarzyszeń. Szczególnie gorąco rektor powitał prof. Helenę Oberman z towarzyszącymi jej małżonkiem i córkami.

– Wiek XXI to czas doskonalenia komfortu życia człowieka, czas poszukiwania eliksirów zdrowia, szczęścia i wiecznego życia w radości i dostatku - powiedział w swym wystąpieniu prof. Tadeusz Szulc, nazywając przełom XX i XXI wieku czasem wszechwładnej roli nauki i edukacji. – Nie można tego osiągnąć bez czystego środowiska, bezpiecznej żywności i racjonalnego żywienia zwierząt i człowieka. Potrzeby te i postępująca globalizacja stawiają przed nauką i szkolnictwem wyższym coraz to nowe wyzwania – kontynuował, podkreślając rolę kształcenia w integrującej się Europie. Szczególnie ważnym elementem działalności uczelni staje się współdziałanie z partnerami zagranicznymi, ale nie mniej istotna jest też współpraca między uczonymi polskich uczelni, integracja pozwala bowiem lepiej wykorzystać potencjał intelektualny i materialny oraz wzbogacić ofertę edukacyjną.

– Duże zasługi na rzecz integracji środowiska naukowego i międzyuczelnianej współpracy wnosi pani prof. Helena Oberman, wybitna uczona i organizator życia naukowego – powiedział rektor przechodząc do ceremonii nadania doktoratu honorowego.

Laudację

w której przedstawiona została sylwetka uczonej, ze szczególnym uwzględnieniem jej zasług oraz podkreśleniem współpracy z wrocławską Akademią Rolniczą, wygłosiła dziekan Wydziału Nauk o Żywności prof. Józefa Chrzanowska. Aktu promocji dokonała prof. Maria Wojtatowicz, biegle wygłaszając łacińską formułę, a dzieła dokończył rektor, wykonując symboliczny gest rektorskim berłem. Poczet doktorów honoris causa wrocławskiej Akademii Rolniczej, liczący do tej pory 38 nazwisk, został wzbogacony o kolejną, wybitną osobę.

– Ta piękna barokowa sala onieśmiela – powiedziała prof. Helena Oberman, wyrażając wdzięczność za dostrzeżenie jej dokonań i ich uznanie.

Tradycyjny wykład

prof. Oberman poświęciła mikrobiologii prognostycznej w technologii żywności. Mikrobiologia prognostyczna zajmuje się opracowywaniem modeli matematycznych opisujących reakcje drobnoustrojów na określone warunki środowiska oraz weryfikuje je w przewidywaniu wzrostu, przeżywalności, inaktywacji oraz ocenie szybkości ujawniania się i skutków działania w środowisku. Poszukiwania modeli prognostycznych wsparte zostały techniką komputerową, a w ostatnich latach – rozwojem badań opartych o sztuczną sieć neuronową. Ta metoda jest efektywniejsza od metod statystycznych. Modele sieci neuronowej prognozujące rozwój drobnoustrojów w określonej produkcji są już powszechnie akceptowane jako czynniki informacyjne i szczególnie przydatne do rozwiązywania zagadnień związanych z procesami fermentacji. – Świat stanąłby w miejscu, gdyby nikt nie odważył się przekroczyć granicy znanego – przytoczyła prof. Oberman słowa Michela Steupora. – Chyba już wkraczamy w fazę przekraczania tych granic – dodała na zakończenie.

Wykład, choć bardzo specjalistyczny, nie znużył obecnych, bo sam temat i przekazane treści, odsłaniające nowe horyzonty poznania, był fascynujący.

– Od sześciu lat mam wielki zaszczyt kierować Akademią Rolniczą i współpracować z kadrą dydaktyczną, naukową oraz studentami i absolwentami Wydziału Nauk o Żywności – powiedział rektor prof. Tadeusz Szulc, dodając, że w tym czasie

wydział nie tylko zmienił nazwę,

ale również przeszedł długą drogę twórczego rozwoju. – Kończąc kadencję, pragnę wyrazić moją wdzięczność wszystkim pracownikom, studentom i absolwentom, kierownikom katedr i zakładów, pracownikom technicznym i obsługi za szczególną aktywność i troskę o rozwój wydziału i uczelni – kontynuował. – Szczególne, serdeczne podziękowania składam kolegium dziekańskiemu, a nade wszystko dziekanowi kadencji 1996–1999 panu prof. Wacławowi Leszczyńskiemu i wspaniałej pani dziekan prof. Józefie Chrzanowskiej za ich szczególnie twórczy wkład w rozwój wydziału, uczelni, przyjazną, konstruktywną i życzliwą współpracę. Ten najmłodszy nasz wydział staje się trwałą cząstką i dumą uczelni. Symbolicznym potwierdzeniem tych słów stało się

przekazanie łańcucha

– Często najmłodsze, najbardziej ukochane dziecko chodzi nie w swoich szatach – powiedział rektor – pora, by to zmienić. Insygnia dziekańskie zostały pokazane i wyeksponowane na stole prezydialnym.

Wystąpienie dziekan

prof. Józefy Chrzanowskiej zaczęło się od przypomnienia tradycji wydziału i jego korzeni, które tkwią głęboko w przeszłości – w Dublanach i Politechnice Lwowskiej. Uzyskanie samodzielności przez wydział trwało długo, a po drodze był Instytut, potem Oddział Technologii Rolno-Spożywczej na Wydziale Rolniczym. Pierwszą rekrutację na nowo powołany kierunek studiów – technologię żywności – przeprowadzono w 1972 roku, a inicjatorami tego dzieła byli prof. Jerzy Sobieszczański, prof. Gustaw Sobkowicz i doc. Jerzy Kiersnowski.

Zapotrzebowanie na specjalistów z tego zakresu zgłaszał również przemysł spożywczy makroregionu południowo-zachodniego Polski. Rozumiał je ówczesny rektor wrocławskiej AR prof. Ryszard Badura a także profesorowie z innych ośrodków akademickich w kraju, wśród nich Antoni Rutkowski i Adolf Horubała z SGGW w Warszawie, Stanisław Bujak z AR w Lublinie oraz Wincenty Pezacki z AR w Poznaniu. Dzięki rozwojowi własnej kadry naukowej oraz zatrudnieniu specjalistów z niemal wszystkich uczelni rolniczych w kraju oraz innych uczelni wrocławskich zaistniały warunki do powołania samodzielnego wydziału w październiku 1977 roku. Jego pierwszym dziekanem został prof. Gustaw Sobkowicz, a prodziekanem prof. Antoni Siewiński. Obecnie wydział ma podwójne prawa doktoryzowania, zarówno w dziedzinie nauk rolniczych, jak i nauk biologicznych – w zakresie biotechnologii, a także uprawnienia do nadawania stopni doktora habilitowanego w dziedzinie nauk rolniczych w dyscyplinie technologia żywności i żywienia. Od 1979 roku nadano 64 stopnie doktora oraz 13 – doktora habilitowanego, a 14 pracowników uzyskało tytuł profesora.

Na Wydziale Nauk o Żywności

pracuje ponad 100 pracowników, w tym 75 nauczycieli akademickich, wśród nich 22 profesorów i doktorów habilitowanych. Działalność naukową cechuje wielokierunkowość, realizowane są badania z zakresu technologii żywności, żywienia człowieka i toksykologii, biotechnologii, a także chemii organicznej. Ich owocem jest blisko 1500 prac naukowych, 30 skryptów i kilkanaście książek.

Na dorobek dydaktyczny składa się wykształcenie 1736 magistrów inżynierów i 120 inżynierów. Obecnie kształci na trzech kierunkach studiów: technologii żywności i żywienia człowieka, biotechnologii oraz towaroznawstwie. Od sześciu lat prowadzone są studia doktoranckie. Pracownicy wydziału wykonali ok. 400 projektów na rzecz przemysłu i gospodarki narodowej. Opracowali blisko 60 patentów i wzorów użytkowych.

– Zamykając kartę pierwszego 25-lecia z jego wszystkimi dokonaniami, jesteśmy wdzięczni wszystkim tym, którzy na nie pracowali, a także tym, którzy nas w tym dziele wspomagali, darzyli życzliwością i służyli pomocą – powiedziała prof. Chrzanowska, wyrażając przekonanie o rosnącym znaczeniu nauk o żywności. Z okazji jubileuszu wydział

otrzymał sztandar,

który wniósł poczet, przekazując na ręce pani dziekan.

Rektor prof. Tadeusz Szulc przyznał medale 50-lecia tym, którzy przyczynili się do powstania Wydziału Nauk o Żywności i wspierali jego działania. W tym gronie znaleźli się profesorowie Antoni Rutkowski i Adolf Horubała z SGGW w Warszawie, Stanisław Bujak z AR w Lublinie oraz doktor honoris causa AR prof. Helena Oberman z Politechniki Łódzkiej.

Medal „Zasłużony dla Wydziału Nauk o Żywności” z rąk pani dziekan otrzymali: prof. Ryszard Badura – były rektor i orędownik powstania wydziału, byli dziekani – prof. Irena Górska i prof. Wacław Leszczyński, a także emerytowani pracownicy: prof. Antoni Siewiński – twórca wrocławskiej szkoły biotransformacji, prof. Zbigniew Duda – wybitny specjalista z zakresu technologii mięsa, doc. Jerzy Kiersnowski – inicjator powstania wydziału. Medale otrzymały również współpracujące z jubilatem wydziały: Technologii Żywności z AR w Poznaniu, SGGW w Warszawie, AR w Krakowie i w Szczecinie, Wydział Nauk o Żywności UWM w Olsztynie, Chemii Spożywczej i Biotechnologii Politechniki Łódzkiej oraz Wydział Inżynierii Ekonomicznej Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu.

Nadszedł wreszcie czas na

gratulacje i życzenia

dla prof. Heleny Oberman i świętującego jubileusz Wydziału Nauk o Żywności. W imieniu wicepremiera i ministra rolnictwa Jarosława Kalinowskiego uroczysty adres przekazał jego doradca, zaś osobiście uczynił to obecny na uroczystości wicemarszałek Janusz Pezda. Listy gratulacyjne przesłali: minister nauki prof. Michał Kleiber, minister edukacji narodowej i sportu Krystyna Łybacka, prezes V Wydziału PAN prof. Marian Truszczyński. Goście jubileuszu przekazywali gratulacje i życzenia zarówno w swoim własnym imieniu, jak i rektorów uczelni, które reprezentowali. Padło wiele ciepłych, serdecznych, pełnych życzliwości słów. Były kwiaty, podarunki i życzenia.

Konferencja naukowa

zorganizowana przez Wydział Nauk o Żywności wrocławskiej AR pod patronatem marszałka województwa dolnośląskiego pt. „Wykorzystanie drożdży w przetwórstwie żywności – tradycja i przyszłość”, obejmowała sesje referatowe, sesję plakatową oraz komunikaty naukowe. Zgłoszono 13 referatów plenarnych, które zamieszczono w materiałach w języku angielskim, oraz 38 komunikatów. W obradach wzięło udział ponad 70 osób, w tym siedem z zagranicy: Włoch, Węgier, Słowenii, Danii i Szkocji.

Zjazd absolwentów

był ostatnim elementem obchodów jubileuszu Wydziału Nauk o Żywności. W wypełnionej po brzegi sali VR do zgromadzonych zwrócił się jeden z absolwentów – dr hab. Zygmunt Gil, witając prorektora prof. Tadeusza Trziszkę, dziekan prof. Józefę Chrzanowską oraz przedstawicieli kadry naukowo-dydaktycznej wydziału. Powitaniom towarzyszyły oklaski i kwiaty od organizatorów, czyli spontanicznie tworzonych komitetów organizacyjnych poszczególnych roczników. – Mamy okazję powspominać – powiedział Zygmunt Gil – bo przecież nic nie jest tak szlachetne, mocne, zbawienne i przydatne w życiu, jak dobre wspomnienia.

Przejęci spotkaniem absolwenci wymieniali doświadczenia i z trudnością skupiali uwagę na kolejnych wystąpieniach: prof. Tadeusza Trziszki w imieniu władz uczelni, prof. Józefy Chrzanowskiej w imieniu władz wydziału i zachęcającego do wstąpienia do Stowarzyszenia Absolwentów AR dr Jerzego Bieńka.

Wyciszyli się, gdy głos zabrał, zaproszony do wygłoszenia wykładu, prof. Zbigniew Duda, a na koniec zgotowali mu owację na stojąco. Profesorowi udało się „trafić” w upodobania słuchaczy. Wykład przygotowany był w atrakcyjnej, popularnej formie, ale dotyczył problematyki stricte naukowej – postępu w minionym dwudziestoleciu w metodach i technikach utrwalania, ich jakościowemu i ilościowemu wzbogaceniu oraz urozmaiceniu. Było wiele przykładów i nowinek naukowych ze świata. Ta miniretrospekcja miała, w intencji profesora, zaowocować pokorą przed ogromem wiedzy, która zrodziła się w ciągu ostatnich 20 lat i uświadomić fakt, iż nie ma ucieczki od permanentnego studiowania i śledzenia postępu nauki, techniki i technologii. Na koniec prof. Duda życzył absolwentom osobistego szczęścia i wyraził podziękowanie za możliwość wygłoszenia wykładu przy „zjazdowej okazji”. Spotkania w podgrupach przeciągnęły się do późnych godzin wieczornych.

(mwj)


Profesor Helena OBERMAN
doktor honoris causa
Akademii Rolniczej we Wrocławiu

jest emerytowanym profesorem zwyczajnym Politechniki Łódzkiej, wybitnym specjalistą z zakresu mikrobiologii technicznej i biotechnologii.

Urodziła się w Wilnie. W 1951 roku ukończyła Wydział Matematyczno-Przyrodniczy Uniwersytetu Łódzkiego. Od 1950 roku pracuje na Politechnice Łódzkiej na Wydziale Chemii Spożywczej w zespole mikrobiologii technicznej. Na wydziale tym doktoryzowała się (1962) i uzyskała stopień doktora habilitowanego (1968). Tytuł profesora nadzwyczajnego nadano jej w 1977 roku, a w roku 1988 uzyskała tytuł i stanowisko profesora zwyczajnego. W latach 1973‑1995 była dyrektorem Instytutu Technologii Fermentacji i Mikrobiologii, a od 1974 roku także kierownikiem zespołu i specjalizacji mikrobiologii technicznej. Pracowała również jako konsultant naukowy w Zakładzie Doświadczalnym KZF „Pola” (1974‑1981) oraz w Centrum Mikrobiologii i Wirusologii PAN w Łodzi (1988‑1991). Odbyła długoterminowe staże naukowe w Czechosłowackiej Akademii Nauk i na Uniwersytecie im. Karola w Pradze, we Francji (CNRS, Gifsur Yvette), na Uniwersytecie Strathclyde w Glasgow, przebywała także na wielu stażach szkoleniowych (RFN, NRD, ZSRR, Szkocja, Holandia).

Cała działalność naukowa prof. Oberman związana jest z mikrobiologią przemysłową. Koncentruje się ona głównie na zagadnieniach: fizjologii i metabolizmu drobnoustrojów o dużym znaczeniu przemysłowym, genetycznym ulepszaniu oraz stabilizacji cech użytkowych mikroorganizmów, optymalizacji warunków przechowywania szczepów przemysłowych, a także izolacji i zwalczania skażeń mikrobiologicznych w materiałach technicznych oraz biodegradacji i korozji prowadzonej przez drobnoustroje.

Prof. Helena Oberman jest współtwórcą krajowej szkoły mikrobiologii i biotechnologii, która skutecznie oddziałuje na postęp w przemyśle spożywczym oraz na kształcenie kadr nie tylko łódzkiej uczelni. Do najważniejszych osiągnięć naukowych prof. Oberman oraz kierowanego przez nią zespołu należy: otrzymanie ulepszonych hybrydów i mutantów drożdży przemysłowych; otrzymanie mutantów bakterii fermentacji mlekowej o korzystnych cechach produkcyjnych oraz opracowanie warunków ich przechowywania i stosowania; otrzymanie wysoko produkcyjnych mutantów szczepów nizynotwórczych; otrzymanie stabilnych mutantów – producentów lizyny. Na szczególne podkreślenie zasługuje zorganizowanie przez prof. Oberman kolekcji kultur oraz nadzór nad nią.

Wynikiem prowadzonych przez prof. Oberman badań jest autorstwo i współautorstwo 294 prac, w tym m.in. 72 oryginalnych twórczych (w większości publikowanych w języku angielskim) oraz 10 książek i skryptów. Prof. Oberman była promotorem dziewięciu prac doktorskich (w tym jednej obronionej na Uniwersytecie w Strathclyde) i 48 magisterskich. Opiniowała ponad 100 wniosków o stopnie i tytuły naukowe. Wniosła wielki wkład do kształcenia kadry naukowej i szkolenia pracowników przemysłu spożywczego. W kierowanym przez nią Zespole Mikrobiologii Technicznej pięć osób uzyskało stopień doktora habilitowanego, a trzy – tytuł profesora. Na zlecenie wielu wydawnictw, Komitetu Badań Naukowych i Rad Naukowych oraz jako członek Centralnej Komisji ds. Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych wykonała łącznie 275 recenzji.

Od 1968 roku do chwili obecnej jest członkiem Komitetu Mikrobiologii PAN, od 1973 roku – Komitetu Technologii i Chemii Żywności PAN, ponadto jest członkiem trzech Rad Naukowych Instytutów PAN i Branżowych. Przez trzy kadencje była też członkiem Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych. Od 1980 roku jest członkiem Międzynarodowej Komisji Drożdżowej (IYC) i Światowej Federacji Kolekcji Kultur (WFCC). Organizowała i współorganizowała wiele konferencji i sesji naukowych krajowych i międzynarodowych. Jest członkiem rady programowej dwóch czasopism naukowych.

Za działalność naukową, dydaktyczną i organizacyjną odznaczona została: Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi, wieloma odznaczeniami branżowymi, Złotą Odznaką ZNP, Odznaką Honorową miasta Łodzi, odznaką Zasłużony dla Politechniki Łódzkiej i dla Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie. W 1997 roku otrzymała Medal im. Michała Oczapowskiego nadany przez Wydział V PAN. Otrzymała trzy nagrody Ministra Nauki Szkolnictwa Wyższego i Techniki, nagrodę Ministra Przemysłu i nagrodę zespołową Sekretarza Naukowego Wydziału V PAN. W 1995 roku prof. Helena Oberman przeszła na emeryturę, nadal jednak pracuje w Politechnice Łódzkiej.


Otwarcie pracowni komputerowej w Studium Języków Obcych

Wkroczyliśmy w XXI wiek

– Języki obce to przedmiot, który nie powinien być traktowany po macoszemu, trzeba mu nadać odpowiednią rangę – powiedział rektor prof. Tadeusz Szulc podczas ceremonii otwarcia nowej pracowni komputerowej w Studium Języków Obcych przy ul. Bartla w dniu 7 czerwca. Uroczystość zgromadziła wielu gości; obecne były władze uczelni w komplecie: rektor prof. Tadeusz Szulc i rektor-elekt prof. Michał Mazurkiewicz, wszyscy prorektorzy – profesorowie Tadeusz Trziszka, Józef Szlachta i Leszek Pływaczyk oraz prorektorzy-elekci – prof. Andrzej Kotecki w podwójnej roli (również jako dziekan) i prof. Roman Kołacz, dyrektor administracyjny Marian Rybarczyk oraz dziekani prof. Józef Nicpoń, prof. Józefa Chrzanowska wraz z prodziekanami, prof. Zbigniew Dobrzański i prodziekan dr hab. Edward Hutnik. – Przyszłość młodych ludzi zależeć będzie od znajomości języków obcych – kontynuował rektor Szulc. – Podobnie, jak w innych dziedzinach, metody nauczania języków wymagają ciągłego unowocześniania i udoskonalania.

Przysłuży się do tego wyremontowana i estetycznie umeblowana sala, w której ustawiono 11 nowych komputerów wyposażonych w procesory Celeron 1 GHz i monitory 17-calowe. To dopiero początek, gdyż rektor obiecał jeszcze jedną taką pracownię, ale przede wszystkim dostęp do Internetu i zakup specjalistycznego oprogramowania. – Ta pracownia komputerowa dowodzi, iż wkroczyliśmy w XXI wiek – powiedziała kierowniczka Studium Języków Obcych Jadwiga Bolechowska, zwracając uwagę na to, jak wiele zostało zrobione od czasu pamiętnej powodzi w 1997 roku.

– Wydawało się wówczas, że wszystko, zamiast się rozwijać, będzie szło ku upadkowi. Tymczasem, dzięki staraniom rektora prof. Tadeusza Szulca i dyrektora administracyjnego Mariana Rybarczyka, nie tylko przeprowadzono niezbędne, popowodziowe remonty, ale Studium zostało wyposażone w dodatkowy sprzęt, m.in. w fax, kserokopiarki i magnetofony dla każdego lektora. Mgr Bolechowska obiecała, że wszyscy dołożą starań, aby pracownia służyła studentom do jeszcze skuteczniejszej nauki języków obcych.

To nie będzie łatwe, gdyż niewiele było dotąd szkoleń na temat technik komputerowych w nauczaniu języków. Ostatnio dwie osoby odbyły warsztaty poświęcone tej problematyce w Wiedniu. Dobry początek już jest. – To dla nas wyzwanie, któremu postaramy się sprostać – dodała na koniec Jadwiga Bolechowska. Spotkanie towarzyskie, które zorganizowano przy okazji otwarcia pracowni komputerowej, było – jak się dowiedzieliśmy – preludium do przyszłorocznych uroczystości 50-lecia Studium Języków Obcych na wrocławskiej AR.

(mwj)


II Sympozjum Centrum Biotechnologii, Biomonitoringu i Ochrony Ekosystemów Dolnego Śląska

Przeskakiwanie płotów

– Wielka to radość, że już po raz drugi odbywa się sympozjum organizacji łączącej wrocławskie uczelnie – powiedział rektor prof. Tadeusz Szulc, jako jeden z otwierających spotkanie, które rozpoczęło się 22 maja w sali IIR w gmachu głównym Akademii Rolniczej we Wrocławiu. Nawiązując do cytatu ze Starego Testamentu „Czyńcie sobie ziemię poddaną”, dodał, że człowiek zrozumiał to bezpośrednio, zaś od czasu, gdy Platon odebrał zwierzętom duszę, one wiele wycierpiały. Dziś człowiek pragnie żyć dłużej, a najlepiej wiecznie, a tego nie da się przecież zrealizować w zdegradowanym środowisku. Dlatego tak ważna jest jego ochrona. Symptomatyczny jest fakt, iż większość programów Unii Europejskiej uwzględnia ochronę środowiska.

Sympozjum otworzył dziekan prof. Zbigniew Dobrzański, jeden z inicjatorów przedsięwzięcia, a gości powitał szef Centrum Biotechnologii, Biomonitoringu i Ochrony Ekosystemów Dolnego Śląska prof. Marek Kochman. Ze strony Politechniki Wrocławskiej obecni byli: prorektor ds. nauki prof. Jerzy Zdanowski, w zastępstwie rektora prof. Andrzeja Mulaka oraz dziekan Wydziału Chemii prof. Henryk Górecki i dziekan-elekt prof. Paweł Kafarski, a ze strony gospodarzy – prorektor prof. Tadeusz Trziszka oraz dziekani prof. Andrzej Kotecki i prof. Józefa Chrzanowska. Głos zabrali ponadto profesorowie Jerzy Zdanowski i Paweł Kafarski. – Nauka polska przypomina pola w Irlandii, poprzedzielane płotami – powiedział dziekan-elekt Wydziału Chemii. – Tworzenie centrów tego typu jest przeskakiwaniem tych płotów. Czasem skok przez jeden płot, jak dobrze wiemy, może spowodować wstrząs historyczny – dodał na koniec prof. Kafarski.

Sesja referatów plenarnych

prowadzona przez profesorów Henryka Góreckiego z Politechniki Wrocławskiej i Zbigniewa Dobrzańskiego z wrocławskiej AR rozpoczęła się wystąpieniem prof. Krystyny Pawlas z Akademii Medycznej na temat zdrowotnych skutków skażenia środowiska. W tej części mówili ponadto: prof. Jerzy Fabiszewski na temat problemów ochrony ekosystemów Sudetów, prof. Jerzy Zwoździek z Politechniki Wrocławskiej o monitoringu pasywnym środowiska górskiego Sudetów, prof. Hanna Jańska – jedyna reprezentantka Uniwersytetu Wrocławskiego na sympozjum – o przydatności mitochondrialnych markerów DNA w określeniu różnorodności populacji roślinnych, dr hab. Waldemar Rymowicz z AR o zastosowaniu procesów typu Solid – State – Fermentation w biotechnologii żywności i na koniec sesji plenarnej prof. Andrzej Noworyta z Politechniki Wrocławskiej wygłosił referat na temat transferu biotechnologii w warunkach CENTRUM.

Cztery sesje komunikatów

wypełniły dalszą część sympozjum. Dominowali pracownicy Politechniki Wrocławskiej, zaprezentowano łącznie 31 komunikatów, w tym osiem wygłoszonych przez pracowników Akademii Rolniczej. W pierwszej sesji, którą prowadził prof. Andrzej Ożyhar, dr hab. Janina Gabrielska omówiła oddziaływanie związków metaloorganicznych z dwuwarstwą lipidową i z albuminą, a mgr Maja Słupczyńska – wykorzystanie organicznych form mikroelementów w żywieniu zwierząt gospodarskich. Drugą prowadziła prof. Józefa Chrzanowska, a pracownicy Akademii Rolniczej także zaprezentowali dwa komunikaty: mgr Bogna Latacz na temat wykorzystania biotrasnformacji w syntezie zapachowych dodatków do żywności i dr Bożena Królikowska – zastosowania organicznych i nieorganicznych związków selenu w ograniczaniu kumulacji kadmu w wybranych tkankach kur nieśnych. Trzecią, popołudniową sesję, prowadzoną przez prof. Andrzeja Noworytę, otworzył dr inż. Rafał Bodarski komunikatem na temat rozkładu w żwaczu suchej masy białka i skrobi zbieranych w różnych fazach wegetacyjnych. Podczas ostatniej sesji, którą prowadził prof. Czesław Wawrzeńczyk, były trzy wystąpienia pracowników AR. Dr Krystyna Pogoda-Sewerniak mówiła o roli chromu w przeciwdziałaniu stresowi transportowemu cieląt, prof. Bożena Patkowska-Sokoła – na temat roli sprzężonego kwasu linolowego (SKL) jako składnika funkcjonalnej żywności pochodzenia zwierzęcego i dr Jerzy Hładyszowski o hydratacji fosfatydylocholiny oraz jej oddziaływaniu 1:1. Obrady podsumował szef Centrum Biotechnologii, Biomonitoringu i Ochrony Ekosystemów Dolnego Śląska prof. Marian Kochman.

(mwj)


Seminarium poświęcone problemom gospodarki górskiej w Sudetach, które odbyło się 24 maja, zorganizowała Sekcja Sudecka Komitetu Zagospodarowania Ziem Górskich PAN, Wydział Inżynierii Kształtowania Środowiska i Geodezji oraz Instytut Kształtowania i Ochrony Środowiska Akademii Rolniczej we Wrocławiu. Tematyka górska wpisuje się w rok bieżący, ogłoszony przez ONZ Międzynarodowym Rokiem Gór oraz przypadającą nań 50. rocznicę KZZG PAN. – Sudety to jedna z najpiękniejszych enklaw na Dolnym Śląsku – powiedział rektor prof. Tadeusz Szulc, otwierając seminarium i podkreślił konieczność zintensyfikowania działań mających na celu zapobieżenie dziczeniu i depopulacji tego obszaru. Wskazał również możliwe kierunki rozwoju, które nie zakłóciłyby równowagi w środowisku i zapewniły zachowanie walorów przyrodniczych.

Problemy gospodarki górskiej w Sudetach

W części referatowej przedstawiono problematykę gospodarki w Sudetach w wielu aspektach. Prof. Janina Fatyga mówiła o znaczeniu Sudetów w makroregionie, zagadnienia produkcji roślinnej przedstawili prof. Zygmunt Hryncewicz i prof. Franciszek Gospodarczyk, a perspektywy rozwoju produkcji zwierzęcej zaprezentowali prof. Aleksander Dobicki i prof. Tadeusz Szulc. Prof. Barbara Kutkowska mówiła o uwarunkowaniach prawno-ekonomicznych rozwoju produkcji rolniczej w Sudetach, a prof. Zofia Więckowicz – o infrastrukturze technicznej wsi. W ostatnich latach nastąpił spadek aktywności rolniczej w Sudetach. W zaniku jest produkcja zwierzęca na tym obszarze (głównie chów przeżuwaczy), a w produkcji roślinnej nastąpiła wąska specjalizacja i przeważają zasiewy roślin towarowych (zbóż i rzepaku). Jednocześnie rośnie udział odłogów (w niektórych gminach 30 proc. i więcej). Za ostatnie lata średni dochód gospodarstw, które zaciągnęły kredyty w banku na działalność rolniczą był na poziomie 10 proc. dochodu parytetowego. Bez pomocy państwa dla tych terenów, nie można oczekiwać poprawy warunków gospodarowania. Ustawodawstwo Unii Europejskiej przewiduje specjalne dotacje dla rejonów upośledzonych (less favourable area). Ich wysokość w krajach Unii Europejskiej waha się od 25 do 200 euro/ha. Po przystąpieniu Polski do wspólnoty europejskiej takie dotacje prawdopodobnie będą musiały być uruchomione. Prof. Zofia Więckowicz wskazała na wieloletnie zaniedbania w rozwoju infrastruktury. Tylko jedna gmina (na 54 gminy sudeckie) ma wysoki poziom wyposażenia w infrastrukturę techniczną, a w dużej liczbie gmin słabo rozwinięta jest sieć wodociągowa, kanalizacyjna i telefoniczna oraz występuje deficyt mocy energetycznej utrudniający rozwój działalności pozarolniczej. Załamanie produkcji rolniczej i brak rozwoju pozarolniczych działów gospodarki jest główną przyczyną wzrostu bezrobocia, które np. w Kotlinie Kłodzkiej wynosi blisko 30 proc.

Zagadnienia gospodarki wodnej i zagrożenia powodzią przedstawiono w dwóch wystąpieniach. Po roku 1997 uruchomiony został system monitoringu i ostrzegania dla powiatu Kłodzkiego. Prof. Laura Radczuk przedstawiła główne założenia tego systemu oraz omówiła inne rozwiązania, jak np. lokalna inicjatywa obywatelska w Nowej Rudzie. Ma ona na celu ostrzeganie o zagrożeniu powodzią w dorzeczu rzeki Włodzicy. Proste metody i systemy mają duże znaczenie w sytuacjach kryzysowych, a ostrzeganie ludności miejscowej przed nadchodzącym zagrożeniem jest podstawowym zadaniem.

Problematyka powodzi została szerzej omówiona przez dr. Poprawskiego, który przedstawił Program Odra 2006. Jest to program rządowy mający na celu uporządkowanie wszystkich zaniedbań gospodarki wodnej w dorzeczu Odry i Warty. Łączny koszt wszystkich inwestycji oszacowany został na 9 mld złotych i w obecnej sytuacji finansowej państwa nie ma szans na jego realizację. W ramach tego programu zostały rozpoczęte inwestycje, ale przy obecnym poziomie finansowania niektóre z nich zostaną zakończone w 2030 roku. Program Odra 2006 jest kompleksowym opracowaniem obejmującym Odrę i jej dorzecze. Dr Konca z Dolnośląskiej Dyrekcji Lasów Państwowych we Wrocławiu przedstawił zagadnienia gospodarki leśnej z uwzględnieniem stanu lasów w Sudetach. Od kilku lat nastąpiła poprawa zdrowotności drzewostanu i zwiększyła się liczba zwierzyny płowej. Obserwuje się jednak (w niektórych kompleksach leśnych) nasilenie rozwoju brudnicy mniszki i w najbliższych latach na kilku tysiącach hektarów lasów konieczne będzie wykonanie zabiegów zwalczających. Drugim zagrożeniem występującym w lasach jest ocieplanie się klimatu. Jeśli zaobserwowane tendencje nadal będą się nasilały, to w ciągu najbliższych 50 lat nastąpi zmiana składu gatunkowego drzew. Duże wahania temperatury na przedwiośniu są przyczyną wypadania świerka i w następstwie lasy sudeckie z tundrowych (z dominacją drzew szpilkowych) zmienią się w mieszane.

Walory turystyczne Sudetów omówił dr Staffa, kreśląc też problemy i zagrożenia dla tej działalności. Rozwój transportu prywatnego spowodował zmianę turystyki z pieszej na motorową. Obecnie rzadko na szlakach turystycznych spotyka się turystów, natomiast odwiedzane są szczyty gór, zwłaszcza najwyższych, na które można dojechać wyciągami i kolejkami. Innym zagrożeniem jest rozwój sportów ekstremalnych, które niszczą szatę roślinną, płoszą zwierzynę w ostojach i stwarzają zagrożenie dla turystów pieszych.

Dyrektor DWODR w Świdnicy omówiła rozwój agroturystyki w Sudetach. Na tym terenie zarejestrowanych jest 350 gospodarstw świadczących usługi turystyczne (z czego 28 ma status gospodarstw ekologicznych). Dynamicznemu rozwoju tej działalności na wsi towarzyszy stały wzrost jakości świadczonych usług. Rolnicy inwestują głównie z własnych środków, aby wzbogacić i uatrakcyjnić ofertę agroturystyczną. W ubiegłym roku jedno z gospodarstw z tego rejonu zajęło pierwsze miejsce w ogólnopolskim konkursie. W 2001 roku 72 tys. turystów skorzystało z agroturystycznej oferty w Sudetach, w tym około 10 proc. to turyści z zagranicy. Według danych DWODR w gospodarstwach agroturystycznych do 1/3 dochodów stanowią wpływy z turystyki.

Opracowane na podstawie dyskusji wnioski zostaną przekazane do KZZG PAN oraz władz samorządowych.

Anna Pływaczyk, Józef Sowiński

 Należy dążyć do zagospodarowania odłogowanych użytków rolnych poprzez: zwiększenie aktywności rolniczej i większą różnorodność upraw (głównie roślin wieloletnich), wzrost produkcji zwierzęcej (głównie chowu przeżuwaczy), zalesienie.

 Konieczna jest pomoc państwa i uruchomienie specjalnych dotacji dla rejonu Sudetów.

 W terenach górskich w celu ich prawidłowego zagospodarowania należy poprawić infrastrukturę techniczną oraz położyć większy nacisk na pozarolnicze działy gospodarki, a zwłaszcza agroturystykę i inne usługi turystyczne.

 Ze względu na obecne trudności finansowe program ochrony przed powodzią – Odra 2006 może być realizowany w bardzo ograniczonym zakresie, dlatego dla zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańcom powinien być wdrożony system monitoringu i wczesnego ostrzegania w sytuacjach kryzysowych.


SKN Doradztwa Rolniczego i Sekcja Karate AZS AR w Dublanach i Lwowie

Majówka na Ukrainie

Celem wyjazdu do Dublan i Lwowa, zorganizowanego przez Studenckie Koło Naukowe „Doradztwa Rolniczego” we współpracy z Sekcją Karate AZS wrocławskiej Akademii Rolniczej, było nawiązanie współpracy między Uniwersytetem Rolniczym w Dublanach i Akademią Rolniczą we Wrocławiu. Razem ze studentami za wschodnią granicę wybrali się opiekunowie koła: dr Andrzej Dyszewski i mgr Jarosław Uglis a także prodziekan i jednocześnie dziekan-elekt Wydziału Rolniczego dr hab. Jan Matuła. W dniach od 29 kwietnia do 4 maja 32-osobowa grupa studentów i pracowników z wrocławskiej Akademii Rolniczej przebywała we Lwowie i jego okolicach. Zwiedzali, poznawali historię i dzień dzisiejszy. Sięgali do korzeni.

Przed gmachem głównym Uniwersytetu w Dublanach

Uczestnicy wyprawy wyruszyli w pochmurne poniedziałkowe popołudnie, żegnani ulewnym deszczem, który rozpadał się już kilka kilometrów za Wrocławiem i towarzyszył im aż do przejścia granicznego w Korczowej. Na miejsce dotarli około 10 rano, czyli 9 czasu ukraińskiego następnego dnia i zostali zakwaterowani w sanatorium wojskowym w Szkle. Po krótkim odpoczynku udali się na zwiedzanie Lwowa.

– Stare miasto podziwialiśmy i jednocześnie mu współczuliśmy – twierdzą uczestnicy wyprawy. – Godne uwagi są pięknie odnowione budynki dworca kolejowego, teatru-opery oraz rynku. Nie wszystkie jednak odwiedzane miejsca emanują pięknem odrestaurowanych fasad. Napotkać można, niestety, wiele zniszczonych pomników, budynków, świątyń i całych ulic. Wizyta na cmentarzu Łyczakowskim i Orląt Lwowskich wprowadziła nastrój powagi i zadumy nad ludzkim losem i sensem wojen.

Punktem kulminacyjnym wyprawy na Ukrainę był 2 maja – dzień odwiedzin Uniwersytetu Rolniczego w Dublanach oraz spotkania z jego z władzami. Powitanie grupy z Polski było serdeczne i przyjazne. Wizyta zaczęła się od zwiedzania gmachu głównego i muzeum uniwersytetu, gdzie zaprezentowano jego historię i walkę o przetrwanie. Podczas rozmów dr. hab. Jana Matuły i towarzyszących mu osób z wicerektorem Georgijem Czerewko i dziekanem Wydziału Rolniczego Zawirjuchą Daniłowiczem zaproponowano nawiązanie współpracy między uczelniami lwowską i wrocławską oraz przekazano zaproszenie na konferencje naukowe – we wrześniu dla pracowników i w październiku dla studentów. Dopełnieniem tego dnia był balet w lwowskiej operze, przygotowany specjalnie dla turystów z Polski.

Jarosław Uglis


Oddano nowy pawilon dydaktyczno-administracyjny w Piastowie

Najnowocześniejszy w Polsce

W Stacji Badawczo-Dydaktycznej Roślin Warzywnych i Ozdobnych w Piastowie, podlegającej organizacyjnie Katedrze Ogrodnictwa, przekazany został do użytku nowo wybudowany pawilon dydaktyczno-administracyjny. W uroczystości otwarcia nowego obiektu w dniu 6 czerwca udział wzięli rektor prof. Tadeusz Szulc, rektor-elekt prof. Michał Mazurkiewicz, prorektorzy: prof. Józef Szlachta i prof. Tadeusz Trziszka, dziekan Wydziału Rolniczego prof. Andrzej Kotecki, prodziekan dr hab. Barbara Kutkowska, przewodniczący Komisji Rektorskiej ds. RZD prof. Aleksander Dobicki, dyrektor administracyjny mgr Marian Rybarczyk, kwestor mgr Urszula Paszkowska-Szczerba. Wśród zaproszonych gości znaleźli się też wspomagający finansowo stację sponsorzy: Prezes PPO Siechnice – dr inż. Zbigniew Ślązak oraz Prezes Agromy Wrocław – mgr Marek Jakubiak. Uczestniczyli też wszyscy pracownicy Katedry Ogrodnictwa oraz studenci odbywający praktyki semestralne i wykonujący prace magisterskie.

Prof. Eugeniusz Kołota poinformował, że stacja w Piastowie w obecnym kształcie funkcjonuje od 1996 roku. Powołana została w miejsce zniszczonego przez burzę gradową przestarzałego obiektu. Na wydzielonym obszarze 5 ha wybudowano z funduszy uczelni oraz uzyskanego odszkodowania z KBN obiekt nowoczesny, złożony z pięciu szklarni i łącznika o powierzchni 1600 m kw. Wyremontowane zostały budynki zaplecza gospodarczego, w tym garaże, magazyny, wiaty na maszyny i sprzęt. Zmodernizowano kotłownię, zamieniając dotychczasowe ogrzewanie węglowe na bardziej proekologiczny system ogrzewania gazem. Ostatnim obiektem, o który wzbogaciła się stacja, jest przekazywany obecnie pawilon, wyposażony w niezbędne pomieszczenia dydaktyczne i socjalne dla studentów oraz pracowników naukowych, a także pracownie służące potrzebom badań.

Rektor prof. Tadeusz Szulc przekazując pawilon w użytkowanie Katedrze Ogrodnictwa ocenił, że obecne zaplecze stawia stację wśród najbardziej nowoczesnych i najlepiej wyposażonych tego typu obiektów w kraju. Kolekcje roślin warzywnych, ozdobnych, przyprawowych i leczniczych oraz wprowadzone w ostatnim czasie najnowsze rozwiązania światowe w zakresie technologii produkcji warzyw pod osłonami – wszystko to stwarza znakomite podstawy dla praktycznego kształcenia studentów kierunku ogrodnictwo, a także kierunków pokrewnych, w ramach ćwiczeń terenowych, praktyk semestralnych i dyplomowych. Wyposażenie stacji stwarza także dobre warunki dla realizacji prac badawczych przez pracowników Katedry Ogrodnictwa i innych jednostek organizacyjnych uczelni.

W czasie spotkania goście mieli okazję zapoznać się z tematyką prac badawczych prowadzonych w Piastowie w ramach grantów KBN, grantów uczelnianych oraz badań własnych. Największe zainteresowanie wzbudziła stosowana w szklarniach proekologiczna metoda produkcji pomidora z wykorzystaniem podłoży inertnych, trzmieli jako zapylaczy i biologicznej metody ochrony roślin przed szkodnikami.

(ek)

 

 Ostatnie zmiany wykonał W.F. 

W górę

Powrót