Zmiany na UPWr: finansowanie

Ustawa 2.0 wprowadza istotne zmiany w finansowaniu polskich uczelni – dziś wyjaśniamy przepisy, które weszły w życie w 2019 roku i zawiłości algorytmów, według których uczelniom przyznawane są pieniądze.
15 kwietnia 2019 roku

Ustawa 2.0 wprowadza istotne zmiany w finansowaniu polskich uczelni, które weszły w życie z początkiem 2019 roku. Ścieżki finansowania są różne w zależności od statutu uczelni – poniżej przedstawiamy kwestie dotyczące publicznych uczelni akademickich, w tym Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. 

  Finansowanie publicznych uczelni akademickich


Subwencja

utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego


utrzymanie i rozwój potencjału badawczego

Dotacje
podmiotowe


świadczenia dla studentów (stypendia socjalne, do osób niepełnosprawnych, zapomogi, stypendia rektora)


utrzymanie aparatury naukowo-badawczej lub stanowiska badawczego, unikatowych w skali kraju, albo specjalnej infrastruktury informacyjnej – mających istotne znaczenie dla realizacji polityki naukowej państwa


zadania związane z zapewnieniem osobom niepełnosprawnym warunków do pełnego udziału w procesie przyjmowania na studia, do szkół doktorskich, kształceniu na studiach i w szkołach doktorskich lub prowadzeniu działalności naukowej

Dotacje
celowe 

inwestycje związane z kształceniem (budowlane, dotyczące zakupu nieruchomości i pozostałych środków trwałych, współfinansowane ze źródeł zagranicznych)


inwestycje związane z działalnością naukową (zakup aparatury naukowo-badawczej oraz infrastruktury informatycznej o wartości przekraczającej 500 tys. zł, budowlane i dotyczące zakupu nieruchomości, współfinansowane ze źródeł zagranicznych)

Inne

programy i przedsięwzięcia ustanawiane przez ministra, takie jak: „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza”, „Regionalna inicjatywa doskonałości”, „Wsparcie dla czasopism naukowych”


zadania finansowane z udziałem środków UE albo z niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzielanej przez państwa EFTA, albo z innych środków pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi


Subwencja


Zamiast dotychczasowych dotacji na działalność dydaktyczną i statutową, wydatkowanych i rozliczanych na odrębnych zasadach, uczelnie będą otrzymywać jedną subwencję. Pierwsza subwencja zostanie w przyznana uczelniom w kwietniu 2019 roku. Ustawa daje uczelni większą swobodę w wydatkowaniu subwencji – do uczelni należy m.in. decyzja w jakiej części przeznaczy ją na działalność dydaktyczną, a w jakiej na badawczą. Nowa jest również możliwość zakupu środków trwałych z subwencji.

Subwencja w 2019 roku i subwencje dla publicznych uczelni akademickich w kolejnych latach będą ustalane z urzędu na podstawie jednego algorytmu, bez możliwości odwołania. Reguluje to wydane już rozporządzenie MNiSW, stanowiące akty wykonawczy do Ustawy 2.0.

Dotacje


Z dotacji podmiotowej przyznaje się środki finansowe na świadczenia dla studentów i zapewnienie osobom niepełnosprawnym warunków do kształcenia się lub prowadzenia działalności naukowej – środki te powiększają odpowiednio uczelniany fundusz stypendialny i fundusz wsparcia osób niepełnosprawnych.

Środki na utrzymanie unikatowego i mającego istotne znaczenie dla polityki naukowej Polski stanowiska badawczego lub aparatury naukowo-badawczej są przyznawane na wniosek uczelni w drodze decyzji administracyjnej na okres nie dłuższy niż 3 lata. Środki niewykorzystane w danym roku, przechodzą na rok kolejny.

W formie dotacji celowej przyznawane są środki na inwestycje związane z kształceniem i z działalnością naukową. Są przekazywane uczelni na podstawie umowy.

Minister może zlecić uczelni zadania zgodnego z zakresem jej działalności i przydzielić jej na to dotację celową, również w przypadku np. klęski żywiołowej lub w celu wykonania zobowiązań międzynarodowych.

Algorytm


Wysokość subwencji, dotacji na świadczenia dla studentów i dotacji na wsparcie osób niepełnosprawnych jest wyliczana na podstawie algorytmów.

Algorytm subwencji ma charakter projakościowy – premiuje uczelnie lepiej realizujące swój określony cel. W przypadku uczelni akademickich ważna będzie odpowiednia proporcja między liczbą studentów a nauczycieli akademickich (wskaźnik SSR), zapewniająca lepsze warunki kształcenia i pracy dydaktycznej.

Do algorytmu wprowadzono tzw. tunel finansowy.


Tunel finansowy to maksymalny możliwy spadek wysokości subwencji w stosunku do ubiegłorocznej. W 2019 roku uczelnia otrzyma co najmniej 99% kwoty przyznanej rok wcześniej (maksymalny spadek może wynieść tylko 1%). Od 2020 roku – co najmniej 98% (maksymalny spadek o 2%). Do tej pory maksymalny spadek mógł wynosić 5%.
Maksymalny wzrost subwencji dotychczas wynosił również 5%, nowa ustawa zwiększyła go do 6%.


Od 2019 r. w algorytmie nie funkcjonuje pojęcie podstawowego miejsca pracy, dzięki czemu uwzględniona zostanie faktycznie zatrudniona kadra i ponoszone na nią koszty. Do tej pory liczeni byli tylko naukowcy, którzy wskazali UPWr jako swoje podstawowe miejsce pracy. 

W składniku badawczym brani pod uwagę będą pracownicy zaliczani do liczby N – liczba pracowników będzie mnożona przez kategorię dyscypliny, do której należą, przy czym kategoria C nie będzie uwzględniana.


Liczba N
to liczba pracowników prowadzących działalność naukową w danej dyscyplinie, czyli pracowników którzy złożyli oświadczenie o reprezentowanej dyscyplinie.
Obliczana jest jako średnia arytmetyczna liczby tych pracowników w poszczególnych latach okresu objętego ewaluacją, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, z uwzględnieniem udziału czasu pracy związanej z prowadzeniem działalności naukowej w ramach danej dyscypliny.


Częścią składnika badawczego jest kosztochłonność przypisywana do dyscyplin, uwzględniająca koszty kształcenia i działalności naukowej w poszczególnych dyscyplinach. Kosztochłonność w nowej ustawie straciła na znaczeniu – nie będzie miała decydującego znaczenia przy przyznawaniu środków, będzie odpowiadać jedynie za 12,5% środków.

Stała przeniesienia, czyli część subwencji wynikająca z wysokości ubiegłorocznej subwencji, w 2019 roku wynosi 50%. Oznacza to, że na połowę subwencji składa się kwota dotacji z 2018 roku, a o drugiej połowie decydują inne składniki:


uczelnie_akademickie_algorytm2019


Stała przeniesienia będzie co roku stopniowo obniżana. Docelowo, czyli od 2024 roku, będzie wynosiła 25%. Wtedy algorytm przyznawania subwencji uczelniom akademickim będzie wyglądał następująco:


uczelnie_akademickie_algorytm_docelowy


Uczelnia badawcza


Do 30 kwietnia Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego ogłosi konkurs „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza”, którego celem jest podniesienie międzynarodowego znaczenia polskich uczelni.

W ramach konkursu środki finansowe mogą być przyznane maksymalnie 10 uczelniom – zwiększą subwencję uczelni o min. 10% przez 6 lat. Pierwszy konkurs odbędzie się na podstawie przepisów przejściowych, w wyniku których m.in. okres finansowania zostanie wydłużony do 7 lat.

UPWr przygotowuje się obecnie do złożenia wniosku konkursowego. Nawet jeśli nie znajdziemy się w gronie zwycięzców, samo złożenie wniosku zapewni nam dodatkowe finansowanie w wysokości 2% subwencji, czyli ok. 4 mln zł.

algorytm_finansowy

Laureaci konkursu będą objęci innym algorytmem niż pozostałe uczelnie akademickie. Zmieni się przede wszystkim waga poszczególnych składników – większe znaczenie będzie miał składnik badawczy, doktorancki i projektowy. Zmniejszony będzie wskaźnik SSR, czyli liczby studentów przypadających na jednego nauczyciela akademickiego. Na uczelni akademickiej wynosi on 1 – 13, na uczelni badawczej 1 – 10. Dzięki temu uczelnie badawcze mają szansę podwyższyć jakość kształcenia i skupić się  na kształceniu przyszłych naukowców.


uczelnei_badwacze_docelowy

Projekty


Subwencja jest podstawowym źródłem finansowania uczelni, jednak nie wystarczy na prowadzenie nauki na poziomie uniwersyteckim – w większości przeznaczona zostanie na wynagrodzenia pracowników uczelni. Dlatego też UPWr powołuje Wiodące Zespoły Badawcze, które będą instrumentem pozyskiwania pieniędzy ze źródeł zewnętrznych, czyli z projektów. Pozyskane projekty zapewnią środki na badania naukowe prowadzone zarówno przez Wiodące Zespoły Badawcze, jak i inne zespoły, które nadal będą funkcjonować na uczelni.


zrodla_finansowania



Główne zmiany:


  • zamiast dwóch dotacji na działalność dydaktyczną i statutową uczelnia od 2019 roku otrzymuje jedną subwencję i ma znaczną swobodę w jej wydatkowaniu

  • subwencja jest przyznawana uczelni, a nie jak dotychczas – wydziałom  

  • subwencje są ustalane z urzędu na podstawie algorytmu, bez możliwości odwołania

  • dodatkowo uczelnia może uzyskać z MNiSW dotacje podmiotowe i celowe

  • UPWr powołuje Wiodące Zespoły Badawcze, których zadaniem będzie pozyskiwaniem pieniędzy ze źródeł zewnętrznych



Kalendarz:


  • 27 marca – ogłoszenie przez MNiSW konkursu „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza”, w którym UPWr ma szanse zyskać status uniwersytetu badawczego

  • Od 1 maja stopnie i tytuły naukowe nadawane są w nowych dyscyplinach (jednak do 1 października – czyli wejścia w życie nowego statutu uczelni – nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopni i tytułów)

  • 31 maja mija ostateczny termin powołania Wiodących Zespołów Badawczych, ustalenia zasad rekrutacji i programu szkoły doktorskiej

  • 24 czerwca mija termin składania wniosków o przyznanie statusu uczelni badawczej  

  • 30 czerwca to ostateczny termin powołania przez senat Rady Uczelni

  • Między lipcem a wrześniem trwać będzie rekrutacja do Interdyscyplinarnej Międzynarodowej Szkoły Doktorskiej

  • Do 30 września funkcjonują wydziały w dotychczasowych strukturach, po tym dniu rady wydziałów i dziekani przestają być organami uczelni. Kompetencje rady wydziału przejmuje senat, a dziekana – rektor. Dyrektorzy instytutów i kierownicy katedr nadal sprawują swoje funkcje.

  • Od 1 października obowiązuje nowy statut uczelni; kierunki studiów prowadzonych na uczelni zostają przyporządkowane do dyscyplin

  • W ostatnim kwartale 2019 r. ogłoszone zostaną wyniki konkursu „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza”

  • 31 sierpnia 2020 r. kończą się kadencje rektorów i senatu

  • 1 stycznia 2021 r. rozpoczyna się pierwsza ewaluacji jakości działalności naukowej za okres 2017-2020; Rada Doskonałości Naukowej zastępuje Centralną Komisję ds. Stopni i Tytułów



 
mj