Zmiany na UPWr: Wiodące Zespoły Badawcze

Nowa ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce skutkuje wieloma zmianami prawnymi, finansowymi i organizacyjnymi na polskich uczelniach. Dziś opisujemy powstawanie na UPWr Wiodących Zespołów Badawczych.
25 marca 2019 roku

Nowa ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce skutkuje wieloma zmianami prawnymi, finansowymi i organizacyjnymi na polskich uczelniach. Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu jest w trakcie transformacji w uczelnię badawczą. Dziś opisujemy Wiodące Zespoły Badawcze. W każdy następny poniedziałek omówimy kwestie związane z ewaluacją działalności naukowej uczelni, finansowaniem, kształceniem doktorantów, umiędzynarodowieniem, współpracą z gospodarką, dydaktyką, przepisami przejściowymi oraz nowym statutem UPWr.

***

Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu jako jedna z 19 uczelni w kraju uzyskała w ostatniej parametryzacji jednostek naukowych powyżej 50% kategorii A i A+, dzięki czemu ma szansę zostać uniwersytetem badawczym. Taki status zdobędzie maksymalnie 10 uczelni, które wygrają ministerialny konkurs „Strategia Doskonałości – Uczelnia Badawcza” (zostanie ogłoszony najpóźniej 30 kwietnia 2019 r.).

Na przygotowanie wniosku konkursowego UPWr zdobył 700 tys. zł, opracowując projekt „BioSciUniversity”. Samo złożenie wniosku w konkursie „Strategia Doskonałości – Uczelnia Badawcza” powiększy subwencję uczelni (która zastąpi dotychczasową dotację ministerialną) o 2%, czyli ok. 4 mln zł, przez 7 lat. Wygrana i uzyskanie statusu uniwersytetu badawczego oznacza zwiększenie subwencji o minimum 10% przez 7 lat. (Finansowanie uczelni opiszemy w kolejnych tekstach).

Strategia transformacji UPWr w uczelnię badawczą opiera się na dwóch filarach: Interdyscyplinarnej Międzynarodowej Szkole Doktorskiej (więcej o kształceniu doktorantów również w następnych tekstach) i Wiodących Zespołach Badawczych (WZB).

Na potrzeby realizacji tej strategii i projektu „BioSciUniversity” powołano międzynarodową Radę Programową, której przewodzi prorektor ds. nauki i współpracy z zagranicą, Jarosław Bosy. W jej skład wchodzą naukowcy UPWr i zagranicznych ośrodków współpracujących z uczelnią – członkowie rady reprezentują wszystkie siedem wiodących dyscyplin naukowych UPWr.

Międzynarodowa Rada Programowa „BioSciUniversity”

Przewodniczący

prof. Jarosław Bosy
Prorektor ds. nauki i współpracy z zagranicą UPWr

Zastępca przewodniczącego

prof. Anna Chełmońska-Soyta
Prorektor ds. innowacji i współpracy z gospodarką UPWr

Nauki biologiczne

dr hab. Magdalena Kucia – Warszawski Uniwersytet Medyczny

Technologia żywności i żywienia

prof. Anna Gliszczyńska – UPWr

prof. Angel A. Carbonell-Barrachina – Universidad Miguel Hernández de Elche

Zootechnika i rybactwo

prof. Damian Knecht – UPWr

Inżynieria lądowa i transport

prof. Krzysztof Sośnica – UPWr

prof. Wolfgang Keller – Universität Stuttgart

Inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka

dr hab. Krzysztof Lejcuś – UPWr

Weterynaria

prof. Błażej Poźniak – UPWr

prof. Mario Giorgi – Università di Pisa

Rolnictwo i ogrodnictwo

prof. Andrzej Bieganowski – Instytut Agrofizyki PAN w Lublinie


Rada najpierw zidentyfikowała kierunki badawcze, które są domeną UPWr, a obecnie pracuje nad wyłonieniem liderów WZB na podstawie m.in. danych bibliometrycznych. Pod uwagę brane są: liczba publikacji i cytowań, Impact Factor, indeks Hirscha, liczba patentów, środki pozyskane na projekty badawcze i badawczo-rozwojowe, środki zdobyte z wdrożeń i źródeł zewnętrznych, mobilność międzynarodowa, doświadczenie w zarządzaniu grupą badawczą i kierowaniu zespołem projektowym oraz inne osiągnięcia, na przykład nagrody. 

Zadaniem liderów będzie budowa zespołów, które najpóźniej do końca maja 2019 r. zostaną powołane zarządzeniem rektora na 4 lata. W każdej dyscyplinie wiodącej UPWr powstanie co najmniej jeden, a najprawdopodobniej kilka Wiodących Zespołów Badawczych.

Wiodące Zespoły Badawcze (WZB)

schemat_krok_po_kroku

WZB będą działały w obrębie dyscyplin, poza strukturami instytutów, katedry i wydziałów. Ich celem będzie pozyskiwanie dla uczelni pieniędzy z zewnątrz i rozwój siedmiu wiodących dyscyplin UPWr. Nie oznacza to jednak, że w ich skład nie mogą wchodzić naukowcy z innych dyscyplin. Wręcz przeciwnie – każdy pracownik badawczy i badawczo-dydaktyczny uczelni może w składanej deklaracji przypisać do 50% swojej pracy i dorobku do dyscyplin wiodących i dzięki temu również pośrednio wpływać na ich rozwój. Przykładowo: żeby prawidłowo rozwijała się weterynaria i technologia żywności, niezbędna jest również biologia, inżynieria lądowa i transport jest silnie związana z naukami o Ziemi itd.

Członkowie WZB muszą uzupełniać się i rozwijać dyscyplinę w trzech kategoriach:


  1. poziom naukowy, mierzony liczbą publikacji i patentów na wynalazki będące wynikiem badań podstawowych i stosowanych,

  2. efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych, czyli:

    • projekty obejmujące badania naukowe lub prace rozwojowe finansowane w trybie konkursowym przez instytucje zagraniczne lub organizacje międzynarodowe, a także przez NCN i NCBR,

    • komercjalizacja wyników badań naukowych, prac rozwojowych lub know-how związanego z tymi wynikami,

    • usługi badawcze świadczone na zlecenie podmiotów nienależących do systemu szkolnictwa wyższego i nauki,

  1. wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki.

Są to trzy obszary działalności uczelni, które będą podlegały ewaluacji MNiSW. Najbliższa taka ocena nastąpi w 2021 r., kolejne będą się odbywały co 4 lata. Ocenie będzie podlegał każdy pracownik, który zadeklarował częściowy lub całościowy udział w danej dyscyplinie wiodącej. Słabe wyniki ewaluacji w jednej z dyscyplin skutkują dla całej uczelni – m.in. spadkiem finansowania, utratą uprawnień do nadawania stopni naukowych.

UPWr będzie przeprowadzał wewnętrzną ocenę efektów pracy WZB na podstawie tych samych kryteriów, ale co 2 lata. Co ważne rozwój wypracowywany przez WZB musi być równomiernie rozłożony na wszystkie siedem dyscyplin.

Wiodące Zespoły Badawcze są instrumentem pozyskiwania pieniędzy ze źródeł zewnętrznych na badania naukowe swoje i innych zespołów, które nadal będą na uczelni funkcjonować. Sama subwencja nie wystarczy na prowadzenie nauki na poziomie uniwersyteckim, ponieważ większość subwencji pochłoną wynagrodzenia pracowników. Dlatego też tak ważne będzie zwiększenie subwencji o 2% (to mamy zapewnione) lub 10% (jeśli uda nam się zostać uczelnią badawczą) – to będą pieniądze przeznaczone na naukę poza WZB.

Zadania Wiodących Zespołów Badawczych:


  • interdyscyplinarna współpraca naukowo-badawcza

  • utrzymanie wysokiego poziomu naukowego (powyżej średniej w dyscyplinie)

  • reprezentowanie jednostki w kraju i zagranicą

  • rozwijanie współpracy naukowej z uczelniami w Polsce i zagranicą

  • intensywne pozyskiwania środków zewnętrznych na działania o charakterze naukowo-badawczym


Z pieniędzy zewnętrznych będą również opłacani pracownicy badawczy – zatrudniani na potrzeby projektów, na czas ich realizacji oraz podnoszący umiędzynarodowienie uczelni. Część pracowników badawczo-dydaktycznych UPWr otrzyma natomiast możliwość zmniejszenia pensum, czyli godzin poświęcanych na dydaktykę, i zyskania czasu na przygotowywanie projektów, realizację badań, pisanie publikacji. Będzie to możliwe dzięki przejściu innych pracowników na etaty czysto dydaktyczne (z możliwością powrotu na stanowisko badawczo-dydaktyczne w przypadku rozpoczęcia badań).

Dla młodych naukowców niewchodzących w skład Wiodących Zespołów Badawczych uczelnia chce po 1 października (kiedy pieniądze na naukę nie będą już rozdysponowywane przez wydziały) wprowadzić dodatkowy system konkursowy. Będą to:

  • konkurs dla naukowców do 30 roku życia i przed doktoratem, w którym będą mogli uzyskać dodatkowe finansowanie swoich badań w wysokości 60 tys. zł (rozszerzenie funkcjonującego od kilku lat Innowacyjnego Doktoratu),

  •  konkurs dla doktorów przed 35 rokiem życia, w którym będą mogli uzyskać finansowanie w wysokości 120 tys. zł.

 Główne zmiany:


  • UPWr stara się o przyznanie mu statusu uniwersytetu badawczego

  • jednym z filarów strategii uczelni na zdobycie statutu jest powołanie Wiodących Zespołów Badawczych (WZB)

  • WZB będą działały w obrębie wiodących dyscyplin UPWr, poza strukturami instytutów, katedry i wydziałów

  • WZB mają za zadanie zdobywać pieniądze zewnętrzne dla uczelni i równomiernie rozwijać wiodące dyscypliny w trzech obszarach: poziom naukowy, efekty finansowe badań i wpływ działalności naukowej na otoczenie

  • naukowcy pracujący na rzecz wiodących dyscyplin będą poddawani ewaluacji wewnętrznej co 2 lata i zewnętrznej co 4 lata

  • część pracowników badawczo-dydaktycznych będzie miała zmniejszoną liczbę godzin dydaktycznych, część przejdzie na etaty dydaktyczne

  • pracownicy badawczy będą opłacani ze środków projektowych 

  • uczelnia przewiduje dodatkowe konkursy na finansowanie badań dla młodych naukowców




Kalendarz:


  • 27 marca – ogłoszenie przez MNiSW konkursu „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza”, w którym UPWr ma szanse zyskać status uniwersytetu badawczego

  • Od 1 maja stopnie i tytuły naukowe nadawane są w nowych dyscyplinach (jednak do 1 października – czyli wejścia w życie nowego statutu uczelni – nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopni i tytułów)

  • 31 maja mija ostateczny termin powołania Wiodących Zespołów Badawczych, ustalenia zasad rekrutacji i programu szkoły doktorskiej

  • 24 czerwca mija termin składania wniosków o przyznanie statusu uczelni badawczej  

  • 30 czerwca to ostateczny termin powołania przez senat Rady Uczelni

  • Między lipcem a wrześniem trwać będzie rekrutacja do Interdyscyplinarnej Międzynarodowej Szkoły Doktorskiej

  • Do 30 września funkcjonują wydziały w dotychczasowych strukturach, po tym dniu rady wydziałów i dziekani przestają być organami uczelni. Kompetencje rady wydziału przejmuje senat, a dziekana – rektor. Dyrektorzy instytutów i kierownicy katedr nadal sprawują swoje funkcje.

  • Od 1 października obowiązuje nowy statut uczelni; kierunki studiów prowadzonych na uczelni zostają przyporządkowane do dyscyplin

  • W ostatnim kwartale 2019 r. ogłoszone zostaną wyniki konkursu „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza”

  • 31 sierpnia 2020 r. kończą się kadencje rektorów i senatu

  • 1 stycznia 2021 r. rozpoczyna się pierwsza ewaluacji jakości działalności naukowej za okres 2017-2020; Rada Doskonałości Naukowej zastępuje Centralną Komisję ds. Stopni i Tytułów



 Zobacz również:




mj