Zmiany na UPWr: dyscypliny i uprawnienia akademickie

Nowa ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce skutkuje wieloma zmianami prawnymi, finansowymi i organizacyjnymi na polskich uczelniach. Opisywanie zmian na UPWr rozpoczynamy od nowych dyscyplin naukowych i uprawnień akademickich.
18 marca 2019 roku

Nowa ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce skutkuje wieloma zmianami prawnymi, finansowymi i organizacyjnymi na polskich uczelniach. Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu jest w trakcie transformacji w uczelnię badawczą. Od dziś w każdy poniedziałek na stronie uczelni będziemy publikować teksty omawiające te zmiany – zaczynamy od nowego podziału dyscyplin naukowych i uprawnień akademickich. W kolejnych tygodniach pojawią się teksty dotyczące: Wiodących Zespołów Badawczych, ewaluacji działalności naukowej uczelni, finansowania, kształcenia doktorantów, umiędzynarodowienia, współpracy z gospodarką, dydaktyki, przepisów przejściowych oraz nowego statutu UPWr.

***

Nowa ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz idące za nią rozporządzenia wprowadziły nowy podział dziedzin i dyscyplin naukowych oraz podporządkowały im wiele aspektów działalności uczelni w Polsce. Jedną z najważniejszych zmian jest weryfikacja pracy naukowców i ocena uczelni w ramach dyscyplin. Przyznawane uczelniom uprawnienia do nadawania stopni naukowych również powiązano z dyscyplinami i uzyskiwanymi w nich wynikami.

Do tej pory Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu miał 10 uprawnień akademickich w 10 dyscyplinach, w tym jedno niepełne – w przypadku biologii mogliśmy nadawać tylko stopień doktora, w pozostałych również doktora habilitowanego. Od 1 maja 2019 roku UPWr będzie miał pełne uprawnienia akademickie w siedmiu dyscyplinach z trzech dziedzin:


Dziedzina nauk rolniczych:
− rolnictwo i ogrodnictwo (należy do niej 108 naukowców UPWr)
− technologia żywności i żywienia (82 naukowców)
− weterynaria (124 naukowców)
− zootechnika i rybactwo (49 naukowców)

Dziedzina nauk ścisłych i przyrodniczych:
− nauki biologiczne (65 naukowców)

• Dziedzina nauk inżynieryjno-technicznych:
− inżynieria lądowa i transport (36 naukowców)
− inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka (88 naukowców)


Taki układ – siedem dyscyplin w trzech dziedzinach – pozwala zachować UPWr status uniwersytetu. Siedem dyscyplin z uprawnieniami (tzw. dyscyplin wiodących) nie oznacza jednak, że na UPWr nie będą prowadzone badania w innych dyscyplinach. Będą one finansowane ze środków subwencji i projektów, jakie pozyskają. 60 pracowników UPWr reprezentuje 12 innych dyscyplin niż wiodące.

Dyscypliny wiodące zostały wybrane m.in. na podstawie oświadczeń naukowców o reprezentowanych przez nich dziedzinach i dyscyplinach, które składali w listopadzie 2018 roku. Podejmując decyzję o zredukowaniu uprawnień, z 10 do siedmiu, zarząd uczelni brał pod uwagę również możliwość zapewnienia rozwoju każdej dyscypliny (a tym samym kadry) oraz kategorie dyscyplin, które zależą od ostatniej oceny parametrycznej wydziałów.

Na pięć wydziałów UPWr – dwa w ostatniej ocenie parametrycznej dostały kategorię A+, jeden A, a kolejne dwa B. Transformacja z kategorii wydziałów do kategorii dyscyplin daje nam trzy dyscypliny naukowe z kategorią A+, jedną A i trzy B (patrz: schemat poniżej). Taki rozkład kategorii zapewnia UPWr korzystną subwencję (która zastąpi dotychczasową dotację ministerialną) w latach 2020 i 2021. W 2019 r. brana pod uwagę jest jeszcze kategoryzacja wydziałów. (Więcej o zmianach w finansowaniu będziemy pisać w kolejnych tekstach).

konstytucja_dla_nauki700px

Nadrzędnym celem i największym wyzwaniem, jakie stoi przed uczelnią w najbliższych latach, jest utrzymanie kategorii A i A+ oraz podniesienie pozostałych do co najmniej B+ w procesie ewaluacji w 2021 r. Oceniane będą wtedy dyscypliny i każdy pracownik je reprezentujący, a nie jak do tej pory wydziały. Ocenie podlegać będą lata 2017-2020.

Od wyników ewaluacji zależeć więc będą dalsze uprawnienia uczelni do nadawania stopni – dają je tylko kategorie A+, A i B+, a także finansowanie, jakie UPWr otrzyma z budżetu państwa po 2021 r. Uprawnienia przyznane po ewaluacji będą obowiązywać przez 4 lata, czyli do wyników kolejnej ewaluacji. (Więcej o ewaluacji również w kolejnych artykułach).

Utrata uprawnień w jednej dyscyplinie wpłynie na resztę, w przeciwieństwie do uprawnień funkcjonujących do tej pory niezależnie na wydziałach. Uczelnie mające – przykładowo – dwie silne dyscypliny i pięć słabych mogą być jedynie akademią, lecz nie uniwersytetem.

Zgodnie z ustawą od 1 maja 2019 r. stopnie i tytuły naukowe nadawane będą w nowych dyscyplinach. Jednak do 1 października, czyli dnia wejścia w życie nowego statutu i struktury uczelni, nie ma możliwości wszczęcia postępowań w sprawie ich nadania.

Tak jak do tej pory stopnie naukowe nadawane będą w dziedzinie i dyscyplinie naukowej. Na UPWr będą je nadawać rady dyscyplin – każda dyscyplina będzie miała radę złożoną z należących do niej profesorów, doktorów habilitowanych i doktorów. Wprowadzono również możliwość nadania stopnia doktora tylko w dziedzinie, bez doprecyzowania dyscypliny, gdy rozprawa doktorska jest na tyle interdyscyplinarna, że nie można wskazać dyscypliny wiodącej. Wtedy stopień doktora nadaje Senat UPWr.

Zadania rady dyscypliny:


  • nadawanie stopni naukowych w dyscyplinie

  • współpraca ze szkołami doktorskimi

  • udział w ocenie postępów w przygotowywaniu rozpraw doktorskich w danej dyscyplinie

  • opracowanie strategii rozwoju dyscypliny, w szczególności: identyfikacja priorytetowych problemów i kierunków badawczych, okresowa analiza dorobku dyscypliny

  • współpraca z radami programowymi kierunków studiów w kwestii inicjowania nowych kierunków studiów oraz rozwoju programów kształcenia na kierunkach przypisanych do danej dyscypliny

  • współpraca z radami innych dyscyplin w celu promowania interdyscyplinarności

  • udział w opracowaniu wymagań w konkursach na stanowiska w grupie pracowników badawczych i badawczo-dydaktycznych

  • udział w opracowaniu kryteriów okresowej oceny nauczycieli akademickich


Nowością jest również możliwość nadania przez Prezydenta RP tytułu profesora w trzech wariantach: wyłącznie w dziedzinie, w dziedzinie i dyscyplinie lub w dziedzinie i dyscyplinach (do tej pory tylko w dziedzinie). Za nadawanie tytułów profesora będzie w całości odpowiadała Rada Doskonałości Naukowej, która od 2021 r. zastąpi Centralną Komisję ds. Stopni i Tytułów. Uczelnia nie będzie już brała udziału w tej procedurze. 

Każdy kierunek studiów przypisany zostanie do jednej z 7 dyscyplin. W dyscyplinach prowadzone będą także szkoły doktorskie, które są nową formą kształcenia doktorantów. Docelowo – po ewaluacji w 2021 r. – szkoły doktorskie będą prowadzone tylko w dyscyplinach z uprawnieniami, czyli z kategoriami A+, A i B+.

Główne zmiany:


  • wprowadzono nową klasyfikację dziedzin i dyscyplin naukowych (UPWr ma 7 dyscyplin wiodących w 3 dziedzinach)

  • uprawnienia do nadawania stopni przeniesiono z poziomu wydziałów na szczebel uczelni

  • stopnie będą nadawane przez rady dyscyplin lub senat (w przypadku stopnia doktora w dziedzinie, bez doprecyzowania dyscypliny)

  • uprawnienia do doktoryzowania i habilitacji w dyscyplinie zależą od kategorii naukowej, jaką dana dyscyplina uzyska w ewaluacji jednostek naukowych (najbliższa ewaluacja – 2021 r.)

  • uczelnia nie ma wpływu na procedurę nadawania tytułu profesora

  • szkoły doktorskie będą prowadzone tylko w dyscyplinach z kategoriami A+, A i B+



Kalendarz:


  • 27 marca – ogłoszenie przez MNiSW konkursu „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza”, w którym UPWr ma szanse zyskać status uniwersytetu badawczego

  • Od 1 maja stopnie i tytuły naukowe nadawane są w nowych dyscyplinach (jednak do 1 października – czyli wejścia w życie nowego statutu uczelni – nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopni i tytułów)

  • 31 maja mija ostateczny termin powołania Wiodących Zespołów Badawczych, ustalenia zasad rekrutacji i programu szkoły doktorskiej

  • 24 czerwca mija termin składania wniosków o przyznanie statusu uczelni badawczej  

  • 30 czerwca to ostateczny termin powołania przez senat Rady Uczelni

  • Między lipcem a wrześniem trwać będzie rekrutacja do Interdyscyplinarnej Międzynarodowej Szkoły Doktorskiej

  • Do 30 września funkcjonują wydziały w dotychczasowych strukturach, po tym dniu rady wydziałów i dziekani przestają być organami uczelni. Kompetencje rady wydziału przejmuje senat, a dziekana – rektor. Dyrektorzy instytutów i kierownicy katedr nadal sprawują swoje funkcje.

  • Od 1 października obowiązuje nowy statut uczelni; kierunki studiów prowadzonych na uczelni zostają przyporządkowane do dyscyplin

  • W ostatnim kwartale 2019 r. ogłoszone zostaną wyniki konkursu „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza”

  • 31 sierpnia 2020 r. kończą się kadencje rektorów i senatu

  • 1 stycznia 2021 r. rozpoczyna się pierwsza ewaluacji jakości działalności naukowej za okres 2017-2020; Rada Doskonałości Naukowej zastępuje Centralną Komisję ds. Stopni i Tytułów



 Zobacz również:




mj